احمدرضا لاهیجان‌زاده، با حضور در همایش «تاب‌آوری و همبست انرژی، آب، محیط زیست و امنیت غذایی در برنامه توسعه» در دانشگاه شریف، با تاکید بر روند کاهشی تراز آب دریای خزر، این پدیده را یکی از مهم‌ترین چالش‌های راهبردی پیش‌روی منطقه دانست و بر ضرورت بازنگری در الگوهای برنامه‌ریزی توسعه‌ای متناسب با سناریوهای اقلیمی آینده تأکید کرد.

وی با اشاره به داده‌های پایش بلندمدت و تحلیل‌های اقلیمی، کاهش تراز آب خزر را نتیجه برهم‌کنش عوامل طبیعی و انسانی از جمله افزایش دما، تشدید تبخیر، تغییر الگوی بارش در حوضه آبریز و کاهش ورودی آب رودخانه‌های اصلی به دریا عنوان کرد و افزود: سناریوهای پیش‌بینی‌شده، حاکی از تداوم نوسانات کاهشی در صورت عدم مداخله مؤثر و هماهنگ منطقه‌ای است.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌ها تصریح کرد: افت تراز آب می‌تواند منجر به جابه‌جایی خط ساحلی، تغییر کاربری اراضی، افزایش کانون‌های گردوغبار و فشار مضاعف بر زیرساخت‌های ساحلی شود.

لاهیجان‌زاده با تبیین ابعاد اقتصادی و اجتماعی این روند افزود: پیامدهای پسروی آب خزر صرفاً محدود به حوزه محیط زیست نیست، بلکه معیشت جوامع ساحلی، فعالیت‌های شیلاتی، کارکرد بنادر، صنعت گردشگری و امنیت سرمایه‌گذاری در مناطق شمالی کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی تأکید کرد: در صورت فقدان برنامه سازگاری منسجم، هزینه‌های اقتصادی ناشی از کاهش بهره‌وری منابع و بی استفاده شدن زیرساخت‌ها به‌مراتب بیش از هزینه‌های پیشگیرانه و اصلاحی خواهد بود.

لاهیجان‌زاده با اشاره به وضعیت خلیج گرگان، این پهنه آبی را از جمله مناطق حساس و در معرض خطر ناشی از افت تراز آب خزر دانست و کاهش تبادل آب، افزایش شوری، افت کیفیت زیستگاه‌های آبزی و تهدید پرندگان مهاجر را از مهم‌ترین چالش‌های کنونی آن برشمرد.

وی افزود: استمرار این روند می‌تواند کارکردهای اکولوژیک تالاب‌های ساحلی در ایران و سایر کشورهای حاشیه خزر را با اختلال جدی مواجه کند و پیامدهای فرامرزی به همراه داشته باشد.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست از تدوین «سند منطقه‌ای سازگاری با پسروی خزر» خبر داد و گفت: این سند با هدف ایجاد چارچوب همکاری میان کشورهای ساحلی، تقویت تبادل داده‌های پایشی، تعریف پروژه‌های مشترک و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مالی و فنی بین‌المللی تهیه شده و در نشست آتی کنفرانس کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریای خزر مطرح خواهد شد.

وی تاکید کرد: مواجهه اثربخش با کاهش تراز آب خزر، مستلزم رویکردی یکپارچه مبتنی بر علم و متکی بر همکاری منطقه‌ای است.

لاهیجان‌زاده در پایان با تأکید بر پیوند ساختاری میان آب، انرژی، محیط زیست و امنیت غذایی تصریح کرد: تاب‌آوری در برنامه‌های توسعه زمانی محقق می‌شود که محدودیت‌های اکولوژیک به رسمیت شناخته و سازگاری با تغییر اقلیم به عنوان یک مؤلفه الزام‌آور در سیاست‌گذاری ملی و منطقه‌ای ادغام شود همچنین هم‌افزایی بین نهادهای اجرایی، پژوهشی و بخش خصوصی برای مدیریت یکپارچه سواحل و منابع آبی شمال کشور به وجود بیاید.